Hoe lossen we woningnood op zonder te bouwen?
Inleiding:
Dit document beschrijft hoe bestaande woningen slimmer benut kunnen worden door fiscale hervormingen en stimulering van samenwonen.
📅 Datum: 08-09-2025
🌐 Website: www.tussenlinksenrechts.nl
✉️ Contact: info@tussenlinksenrechts.nl
ℹ️ Alle inhoud is opgezocht o.a. via ChatGPT en betrokken burgers
Waarom Nederland nu moet kiezen voor fiscale prikkels om woningen vrij te maken?
Nederland kampt met een woningcrisis die diep in de samenleving snijdt. Starters kunnen geen betaalbare woning vinden. Ouderen blijven noodgedwongen alleen in te grote huizen wonen. Latrelaties blijven gescheiden wonen om hun financiële zekerheden niet te verliezen. En intussen stapelen de maatschappelijke kosten zich op: van stijgende zorguitgaven tot sociale isolatie. De oplossing ligt deels in een ondergewaardeerde bron: onze bestaande woningvoorraad. In plaats van alleen maar bijbouwen, moeten we slimmer gebruikmaken van wat er al staat. Dat begint bij het fiscaal en beleidsmatig stimuleren van gezamenlijk wonen. Het afschaffen van de AOW-samenkorting is hierin de cruciale eerste stap.
De paradox van het huidige systeem
Ons huidige systeem ontmoedigt het delen van woningen. Alleenstaande AOW’ers ontvangen een hogere uitkering dan AOW’ers die samenwonen. Dit leidt tot een absurde situatie: ouderen blijven alleen wonen om niet gekort te worden, terwijl er duizenden stellen zijn die graag zouden intrekken bij elkaar — of bij kinderen — maar dat financieel niet aandurven. Zo houdt de overheid met haar eigen regels de woningcrisis mede in stand.
Tel daarbij op dat mensen die samenwonen ook toeslagen kunnen verliezen of met een lagere huur- of zorgtoeslag eindigen. Het resultaat? LAT-relaties blijven LAT’en, ouders en kinderen blijven apart wonen, en miljoenen woningen blijven onderbenut.
De oplossing: AOW-hervorming, verhuisprikkel en garantie
Het voorgestelde beleid richt zich op drie pijlers:
- Afschaffen van de AOW-samenkorting
Iedereen krijgt dezelfde AOW-uitkering, ongeacht of men samenwoont of niet. Dit bevordert eerlijkheid, doorstroom en zelfredzaamheid. Ouderen die nu al samenwonen gaan er flink op vooruit: tot wel €500 per maand. LAT’ers krijgen de ruimte om eindelijk samen te wonen zonder erop achteruit te gaan. Dit levert direct duizenden woningen op. - Verhuisbonus van €5.000
Wie samen gaat wonen en daardoor een woning vrijmaakt, ontvangt een eenmalige verhuisbonus. Dit is een eenvoudige, gerichte prikkel voor woningdoorstroming. Zo’n prikkel is goedkoper én sneller inzetbaar dan grootschalige woningbouw. - Garantie: geen toekomstige korting
Mensen moeten vertrouwen hebben in beleid. Daarom komt er een juridisch verankerde garantie: deelnemers aan het beleid zullen in de toekomst nooit worden gekort op hun AOW of toeslagen als gevolg van samenwoning. Zo voorkom je terughoudendheid of wantrouwen bij ouderen.
De impact: 100.000 woningen zonder bijbouwen
In Nederland zijn ruim 3,2 miljoen eenpersoonshuishoudens. Als slechts 5% daarvan besluit te gaan samenwonen dankzij de hervorming, komen er 160.000 woningen vrij. Realistisch gezien, met alle beperkingen meegerekend, is een nettoresultaat van 50.000 tot 100.000 woningen haalbaar. En dat zonder een enkele bouwvergunning, zonder stikstofvertraging, en zonder extra druk op infrastructuur.
Dat is geen detail, maar een systeemdoorbraak. Het betekent ruimte voor starters, doorstroom in de huurmarkt, en verlichting van de koopdruk in stedelijke regio’s.
Financiering: solide, sociaal en sluitend
De afschaffing van de samenkorting kost jaarlijks tussen de €2,5 en €3 miljard. Dat lijkt veel, maar het is structureel op te vangen door een mix van rechtvaardige en gerichte maatregelen:
- Inkomensafhankelijke ouderenkorting: Alleen lagere inkomens behouden de volledige ouderenkorting; hogere inkomens bouwen deze af. Dit levert tot €1 miljard per jaar op.
- Minder zorgkosten: Gezamenlijk wonen betekent meer informele zorg en minder formele zorgkosten. Onderzoeken van SCP, PBL en Ecorys schatten de besparing op €1 tot 2 miljard per jaar.
- Heffing op leegstaande woningen: Woningen die structureel leegstaan (>6 maanden), zoals tweede huizen of pied-à-terres, worden extra belast. Dit stimuleert gebruik en levert tot €500 miljoen per jaar op.
- Vermeden nieuwbouwkosten: Als we 200.000 woningen vrijspelen, vermijden we tot €40 miljard aan bouwkosten (à €200.000 per woning). Zelfs een conservatieve boeking van 10% levert al €4 miljard beleidsruimte op.
Een plan dat links én rechts aanspreekt
Wat dit voorstel krachtig maakt, is dat het bruggen slaat tussen ideologische perspectieven.
- Links waardeert de aandacht voor solidariteit, het delen van middelen, betaalbaarheid, duurzaamheid en het tegengaan van eenzaamheid. Het voorstel bevordert gemeenschappelijkheid, verlaagt woonlasten en ondersteunt mantelzorg.
- Rechts ziet vooral de efficiëntie: geen noodzaak tot nieuwbouw, lagere zorgkosten, minder overheidsuitgaven, stimulering van eigen verantwoordelijkheid, en beleid zonder nieuwe toeslagen of bureaucratie.
Gesteund door experts
Ondernemer en columnist Annemarie van Gaal benadrukte al eerder hoe absurd het is dat samenwonende AOW’ers minder krijgen. Zij pleit voor het afschaffen van deze strafkorting en schat — met CBS-cijfers onderbouwd — dat dit tot wel 350.000 woningen kan vrijmaken. Ook haar pleidooi voor doorstroming en betere benutting van de bestaande woningvoorraad sluit naadloos aan op dit plan.
Het alternatief? Onbetaalbaar
Als we niets doen, verergeren we de problemen. De woningnood wordt nijpender, de zorguitgaven exploderen, en de solidariteit in de samenleving brokkelt verder af. De kosten van de vergrijzing lopen op tot tientallen miljarden per jaar. Volgens het CPB dreigt in 2025 al een structureel begrotingstekort van €16 miljard, grotendeels door zorg en ouderdomsvoorzieningen.
Door mensen te ondersteunen om samen te wonen, kunnen we de sociale en economische druk verlichten — op een manier die de overheid op lange termijn geld bespaart in plaats van kost.
Conclusie: een beleidskeuze met rendement
Het is tijd voor een volwassen, eerlijke en toekomstgerichte keuze. Geen druppels op een gloeiende plaat, maar structurele hervorming die ons woningprobleem écht aanpakt. Het stimuleren van gezamenlijk wonen via het afschaffen van de AOW-samenkorting, gekoppeld aan garanties en een verhuisbonus, biedt directe impact met maatschappelijk rendement.
We hebben het morele én praktische mandaat om dit te doen. Geen symboolmaatregel, maar een sociaal-economisch verstandige koerswijziging. Het wordt tijd dat we het huis delen — en de winst ook.